SUSURLUK ÇERKESLERİ


 
AZİZİYE KÖYÜ
 
 Aziziye köyü 20 hane olup Habraçü, Tuğuj ve Hatko sülaleleri bulunmaktadır. Köyün Çerkesçe adı "Tuğujkoy"dur. 
 
 
BALIKLIDERE KÖYÜ
 
Susurluk'a en yakın Çerkes yerleşimidir. Köyün bilinen bir Çerkesçe adı yoktur. Köyde ayrıca Balkan muhaciri 
 
Türkler ve iç göç nedeniyle Türkiye'nin değişik yerlerinden gelmiş insanlar da yerleşiktir. Ayrıca Suriye 
 
içsavaşından kaçan bir Çerkes aile de köye yerleşmiştir. Köy eskiden Manyas'a bağlıydı. Arşiv belgelerinde 
 
köyün mahalleleri "Balıklıdere-i ulya" (Yukarı Balıklıdere) ve "Balıklıdere-i süfla" (Aşağı Balıklıdere) olarak 
 
geçmektedir. Bu adlandırma günümüzde de aşağı mahalle/yukarı mahalle olarak devam etmektedir.
 
Köydeki Adige mahalleleri şunlardır: Açumıj, Andır, Apiş, Bğane, Çemüş'ö, Çuşha, Çuh, Habreçü, Hağur, 
 
Hahu, Hapephı, Jade, Kazanç, Ketaş'e, Kıtıj, Kuşij, Met, Noğuç, Şav, Şaeve, Şhalaho, Şimışhı, Taymez, 
 
Thavho, Tseruış, Tsey, Yemzağ. Dersim Olayları sonrası bazı aileler geçici olarak Balıklıdere köyüne 
 
yerleştirilmiştir. (Ma Sekerdo Kardaş? N'etmişiz Kardaş?, İlhami Algör) Kemal Özer'in "Susurluk İlçesi" isimli 
 
1963 tarihli kitabına göre Ahmet Anzavur, isyanı sırasında Balıkesir'e doğru ilerlerken Balıklıdere köyünde bir 
 
karargah kurmuştu. Kitapta olaydan şu şekilde bahseder: "...Balıkesir'i zaptedip saraya yaranmak maksadıyla 
 
Biga'dan hareketle doğruca kendi taraftarlarının merkezi olan Manyas'a gelmiş ve burada son hazırlıklarını 
 
tamamladıktan sonra oğlu Kadri, meşhur şakilerden Şah İsmail, Darıcalı Hasan, Kürt Tahir gibi bazı şahıslarla 
 
birlikte yüz kişilik bir kuvvaetle doğruca Susurluk istikametinde harekete başlamış ve ilk defa Susurluk'un 
 
Balıklıdere köyüne gelerek burada muvakkat bir karargah kurmuştu..."
 
Milli Savunma Bakanlığı kayıtlarına göre Balıklıdere'li olan şehitlerin isimleri şunlardır:
 
1) Hacı Mehmet oğlu Yahya,1891 doğumlu, piyade er, 5. kolordu, 46. alay, 2. tabur, Çanakkale cephesinde 
 
meydan harbinde, 01.06.1331 tarihinde şehit.
 
2) Nazif oğlu Şerif,lakabı Çerkesoğullarından, doğum 1886, piyade er, 5. kolordu, 38. alay, 1. tabur, 4. bölük, 
 
Çanakkale cephesi, Kirte harbinde, 05.09.1331 tarihinde şehit.
 
3) Ahmet oğlu Şaban, doğum 1886, er, 19. fırka, 57. alay, 3. tabur, 9. bölük, Çanakkale cephesi, Maydos'da 
 
03.04.1331 tarihinde şehit.
 
4) Ahmet oğlu Süleyman, doğum 1884, er, 3. kolordu, 19. fırka, 57. alay, 3. tabur, 11. bölük, Çanakkale 
 
cephesi, Akbaş Hastanesi'nde 19.05.1331 tarihinde şehit.
 
5) Osman oğlu İlyas, doğum 1889, er, 1. tabur, 9. bölük, Şark (Kafkas) cephesi, meydan harbinde 09.10.1332 
 
tarihinde şehit.
 
6) Hamza oğlu Şaban, doğum 1879, er, 3. kolordu, 20. alay, 2. tabur, 7. bölük, Çanakkale cephesi, Kirte 
 
harbinde, 23.02.1331 tarihinde şehit.
 
Balıklıdere Köyü Nüfus Defteri'ne göre Kafkasya doğumlu olduğu tespit edilebilen kişiler şunlardır:
 
1) Keşhan Aktürk, baba adı Osman, ana adı Hacıkız, D.1300 (1882/1883)-Ö.28.05.1954 (71-72 yaş)
 
2) Fatma Aktürk, baba adı Zıpkı, ana adı Havva, D.1266 (1849/1850)-Ö.10.10.1933 (83-84 yaş)
 
3) Hafize Sevgel, baba adı Nağ, ana adı Zogu, D.1258 (1842/1843)-Ö.09.07.1937 (94-95 yaş)
 
4) Hafize Yakın, baba adı Hasan, ana adı Havva, D.1268 (1851/1852)-Ö.18.04.1932 (80-81 yaş)
 
5) Karabatır Bayraktar, baba adı Musa, ana adı Nalhan, D.1268 (1851/1852)-Ö.26.03.1940 (88-89 yaş)
 
6) Havik Akbaşak, baba adı Hasan, ana adı Sas, D.1268 (1851/1852)-Ö.04.08.1948 (96-97 yaş)
 
7) Behiye Akbaşak, baba adı Hasan, ana adı Fatma, D.1280 (1863/1864)-Ö.30.09.1944 (80-81 yaş)
 
8) Musa Kızılaslan, baba adı Osman, ana adı Havva, D.1267 (1850/1851)-Ö.25.07.1927 (76-77 yaş)
 
9) Ayşe Kızılaslan, baba adı Hüseyin, ana adı Havva, D.1275 (1858/1859)-Ö.20.06.1940 (81-82 yaş)
 
10) Carim Osman Ercanaslan, baba adı Hasan, ana adı Fatma, D.1268(1851/1852)-Ö.?
 
11) Çerkez İbrahim Yavaş
 
12) Fatma Yavaş
 
13) Hacıkız Baykal, baba adı Nutbay, ana adı Havva, D.1269-Ö.05.08.1935
 
14) Zekeriya Kılıç, baba adı Hacı Ali, ana adı Havva, D.1269-Ö.05.08.1935
 
15) Koşemit Savur, baba adı Hüseyin, ana adı Fatma, D.1275(1858/1859)-Ö
 
16) Rahmiye Geroğlu, baba adı Kantık, ana adı Kuşen, D.1270(1853/1854)-Ö1949
 
17) Zöhret Özen, baba adı Tahir, ana adı Şas, D.1295-Ö.?
 
18) Bezzaz Hasan Kermet, baba adı Bataş, ana adı Havva, D.1263(1846/1847)-Ö.20.08.1931
 
19) Guşafiş Savaş, baba adı Canik, ana adı Gükaş, D.1258(1842/1843)-Ö.30.01.1933 (90-91 yaş)
 
20) Çerkez Hasan Doğru, baba adı Pişok, ana adı Seher, D.1278(1861/1862)-Ö.25.09.1940 (78-79 yaş)
 
21) Hanife Doğru, baba adı Köseruk, ana adı Havva, D.1292(1875/1876)-Ö.08.06.1930 (54-55 yaş)
 
22) Danişmentli Hüseyin Dursun, baba adı Mustafa, ana adı Elmas, D.1272(1855/1865)-Ö.04.02.1930 (74-75 
 
yaş)
 
23) Çerkez Ahmet Koyuncu, baba adı Kızşoh?, ana adı Havva, D.1270(1853/1854)-Ö.15.05.1926 (72-73 yaş)
 
24) Fatma, baba adı Abdullah, ana adı Fatma, D.1273(1856/1857)-Ö.07.11.1933 (76-77 yaş)
 
25) Kuziğ Kazanç, baba adı Edik, ana adı Havva, D.1285(1868/1869)-Ö.1945 (76-77 yaş)
 
26) Fatma, baba adı Hacı İbrahim, ana adı Habibe, D.1277(1860/1861)-Ö.11.02.1934 (73-74 yaş)
 
27) Tahir Ergeç, baba adı Osman, ana adı Habibe, D.1273(1856/1857)-Ö.20.12.1932 (75-76 yaş)
 
28) Haceguvaş Erden, baba adı Mehmet, ana adı Havva, D.1270(1853/1854)-Ö.10.03.1935 (81-82 yaş)
 
 
 
 
 
DEMİRKAPI KÖYÜ
 
İçerik Hazırlanıyor
 
 
 
 
 
GÜRECE KÖYÜ
 
Bulgar muhaciri Türkler tarafından kurulmuştur. Wikipedi "Gürece" maddesinde Türkler gelmeden önce köyde 
 
Çerkeslerin yaşamakta olduğu ancak nüfuslarının çok büyük bir bölümünün salgın hastalık nedeniyle yok 
 
olduğu belirtilmekle birlikte herhangi bir kaynağa atıfta bulunulmamaktadır.
 
 
 
 
ILICABOÐAZI KÖYÜ
 
Eskiden Manyas'abağlı olan bu köy, Güney Marmara Çerkes Sürgünü'nde sürgün edilen 14 köyden bir 
 
tanesiydi. Sürgün tarihi 11 Haziran 1923'tür.
 
 
 
 
 
KADIKIRI KÖYÜ
 
Kadıkırı köyündeki tüm Çerkesler Susurluk'a göç etmiş olup Kadıkırı köyünde Çerkes kalmamıştır. Kadıkırı köyü,
 
yakınındaki Söğütçayır köyüne bağlandığından resmi olarak Kadıkırı adında bir köy bulunmamaktadır.
 
 
 
KEPEKLER KÖYÜ
 
İçerik hazırlanıyor.
 
 
 
 
MURADİYE KÖYÜ
 
İçerik hazırlanıyor.
 
 
 
 
 
SULTANÇAYIRI KÖYÜ
 
Nogayköy olarak bilinir. Türkiye'nin ilk bor yatakları 1850'lerin başlarında burada keşfedilmiştir. 2002 yılı itibarı 
 
ile 75 haneli köyün 50 hanesi Rumeli muhaciri, 5-10 hane Çerkes, 5 hanesi Nogay ve geri kalanı Yörüktür. 
 
Sultançayır'daki Çerkesler önce Susurluk kasabasının içine yerleşmeye teşebbüs etmişler, oradakiler ile 
 
anlaşamamaları nedeniyle Sultançayır'daki Nogayların yanına iskan edilmişlerdir. Kuva-yı Milliye güçleri ile 
 
Ançok Ahmet Anzavur'a bağlı kuvvetler arasında Demirkapı muharebesi  olarak bilinen çatışmalar Sultançayırı 
 
köyüne de ulaşmıştır. Yarbay Rahmi bey Sultançayırı tepelerini işgal ederek Anzavur kuvvetlerini bozguna 
 
uğratmıştır.
 
(Kaynak: Türkiye'deki Kırım Tatar ve Nogay Köy Yerleşimleri, Hakan Kırımlı)
 
 
 
 
 
SUSURLUK
 
Çerkeslerin Susurluk'a iskan edildiği dönemde Susurluk ilçe merkezine de Çerkeslerin
 
iskan edildiği kesin olmakla birlikte ilçe merkezine kaç hane Çerkes yerleştirildiğini ve
 
Çerkes Mahallesi'nin sınırlarını tam olarak bilemiyoruz. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
 
dergisinin 1993 yılında yayınlanan 5.cilt ve 5.sayısında yer alan bir makaleden anlaşıldığına
 
göre (Hüdavendigar Vilayeti İmar Faaliyetleri Defteri 1307-1309/1891-1893,Mefail Hızlı)
 
Susuğırlık (Susurluk) kasabasında bir "Çerkes Mahallesi", bu mahallede "Çerkes Mescidi" adında
 
bir mescid ve bu mescidin yakınlarında bir mektep bulunmaktaydı. Bu Çerkes Mahallesi
 
muhtemelen şimdiki Susurluk'un "Burhaniye" mahallesinde, Burhaniye caddesi ile Milli
 
Kuvvetler arasında kalan alanda olabilir.
 
 
 
 
 
ÜMİTELİ KÖYÜ
 
İçerik hazırlanıyor.
 
 
 
 
 
YAHYAKÖY
 
2. Anzavur İsyanında Ethem kuvvetleri (Kuva-yı Seyyare) ile Anzavur kuvvetleri, Yahyaköy sırtlarında 
 
çarpışmıştır.
 
İçerik hazırlanıyor.
 
 
 
 
 
YILDIZ KÖYÜ
 
İçerik hazırlanıyor.